Yunanistan Elektrik Piyasası

Yunanistan’da sistem işletmecisi Yunan İletim Sistemi Operatörü’dür (YİSO) ve hem sistem, hem de piyasa işletiminden sorumludur. Elektrik Ticareti Kanunu çerçevesinde katılımcılar piyasada elektrik alıp satabilir.[1] Yunanistan Elektrik Kanununda, her tedarikçinin aynı zamanda üretici olmaları ve yeterli üretim kapasitesine sahip olmaları gerektiği belirtilmektedir. [2]

Sistem Ticaret Düzenlemeleri (STD) adı verilen piyasa tüm elektriğin alınıp satıldığı bir tür merkezi havuzdur. [3]

Taraflar, merkezi piyasanın belirlediği tek bir piyasa fiyatı üzerinden kendilerine ödeme yapılmasından ya da ödeme yapmaktan doğan mali belirsizliği ortadan kaldırmak için Fiyat Farkları Sözleşmesi yaparlar. [Contract for Difference]. Bu sözleşmelerde MW olarak miktar ve kullanım fiyatı vardır. [Kullanım fiyatı: Opsiyon sözleşmelerinde, opsiyona konu olan kıymetin, opsiyonun kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağı fiyattır. (strike price)] Kullanım fiyatı ile piyasadaki tek fiyat arasındaki farklar sözleşme ile çözülür. Sözleşmeler, YİSO’dan bağımsızdır.

Spot Piyasa

STD’de her saat için ayrı ve tek bir piyasa vardır ve bu piyasada tek piyasa fiyatı (TPF) adı verilen fiyat belirlenir. TPF prensipte ek olarak üretilen 1 MW’lık elektriğin marjinal teklif maliyeti ile, her saat belirlenir. TPF iletim sisteminin bütünü için her saat belirlenen bir fiyattır.

Saatlik fiyat ve katılımcılara ait miktarlar, gerçekleşen üretim emreamadeliği ve yük koşulları temel alınarak, “ex post” olarak belirlenir. Taraflar TPF üzerinden alım satım yapar. Tarafların verebileceği teklifler üzerinde kısıtlama vardır ve bu kısıtlama şu şekildedir; her üretim ünitesi için verilen teklif, o üniteye ait gerçekleşen ve doğruluğu denetlenebilen değişken maliyetleri ve devreye girme maliyetlerini yansıtacak şekilde olmalıdır.

Yük Dağıtımı

YİSO, üretici teklifleri ve ihraç edilen elektriği satın alacak tarafların ihracat miktarlarına ilişkin taleplerini esas alarak, bir sonraki güne ait yük tahmini yapar. Bu bilgilerden yola çıkarak, beklenen üretim miktarları, TPF tahminleri ve uluslararası  enterkonnektör programları YİSO tarafından hesaplanır ve bu hesaplar katılımcılara iletilir. Bu süreç, gerçekleşen yük dağıtımı için yapılacak sıralamayı belirler. Yük dağıtımı, üreticilerin YİSO’ya verdiği teklifler doğrultusunda yapılır. Üreticilere en düşük maliyet esasına göre yük dağıtımı yapılır ve iletim sistemi kısıtları göz önünde bulundurulur. Bu yöntem, sözleşmelerin tabiatları dolayısıyla fiziksel değil mali olmalarından dolayı, sözleşmelerde belirlenen miktarları dikkate almaz.

Uzlaştırma

Üretilen veya tüketilen bütün elektrik enerjisinin uzlaştırması YİSO tarafından yapılır. Ancak, uzlaştırma yapılırken her üretici ve tedarikçi farklı tüzel kişiler olarak görülür. Bu, YİSO STD’deki alışverişlerin uzlaştırmasını yaparken, mülkiyet ve/veya sözleşmeye bağlanmış ilişkilerin dikkate alınmadığı anlamına gelmektedir.

Yük dağıtımının sözleşmeye bağlanmış miktarlar üzerinden yapılmak yerine, bu şekilde yapılması, YİSO’nun emreamade kapasitenin bütünü üzerinden en düşük maliyet temelli olarak yük dağıtımı yapabilmesini sağlar. Bu durum, eğer YİSO sadece sözleşmeye bağlanan miktarlardan artakalan kapasiteye yük dağıtımı yapabiliyor olsaydı, mümkün olamazdı.


[1] Yunan enterkonnekte sistemine getirilen ya da bu sistemden alınan bütün elektrik enerjisi STD üzerinden alınıp satılır.

[2] Bir tedarikçi, yükünü kapsayacak şekilde üretim kapasitesine sahip olmalıdır. Ayrıca, gerekecek yedek kapasite ve iletim kaynakları için de uzun vadeli teminat vermelidir.

[3] Yunan Elektrik Sistemi Ticaret Düzenlemeleri’nin Ayrıntılı Tanımı ve Anlatımı, 16 Ekim 2000. www.rae.gr/K7/index.htm.