Portekiz Elektrik Piyasası

Portekiz elektrik piyasası, kamuya ait bir sistem olan, Sistema Electrico de Servico Publico (SEP) ve bağımsız bir sistem olan Sistema Electrico Independente (SEI)’den oluşur. Kısmi olarak kamu mülkiyetinde olan SEP, ulusal iletim şebekesi (RNT), şebeke işletmecisi (REN) ve lisanslı üreticiler ve dağıtımcılardan oluşur.

SEP serbest olmayan bütün tüketicilere elektrik enerjisi sağlamakla yükümlüdür ve SEP içindeki ticari birimler uzun vadeli anlaşmalara taraftırlar. SEP’deki üreticiler, üretimlerini SEP’in ticari temsilcisine satmak zorundadırlar. Bu görevi şebeke işletmecisi yürütmektedir.

Portekiz enerji piyasası ilk olarak rekabete 1993 yılında, bağımsız elektrik tüketicilerinin piyasaya girişine yasal olarak izin verilmesiyle açıldı. Mevcut yapıda, kısmi olarak kamu mülkiyetinde olan “kamu sistemi”nde tedarikçilerle, düzenlemeye tabi bir fiyatı olan zorunlu anlaşmalar vardır. Kamu tedarikçisi, arz güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. “Bağımsız sistem” adı altında, serbest tüketiciler için rekabetin getirilmesi bu tüketicilere tedarikçilerini seçebilme şansını vermiştir. [3]

Bağımsız düzenleyici kurum olan Entidada Regulation do Sector Electrico (ERSE) SEP’in faaliyetlerinin ve SEP ve SENV arasındaki ticari ilişkilerin düzenlenmesinden sorumludur. Düzenleyici kurum ayrıca EDP holding şirketinin yürüttüğü faaliyetlerin yönetim ve hesaplar açısından ayrıştırılması ile görevlidir. Özellikle, iletim sistemi işletmecisi REN, üretim, dağıtım, tedarik ve elektrik dışı faaliyetlerden ayrı bir tüzel kişilik olmalıdır.

SEI kamu sistemine taraf olmayan üreticiler ve dağıtıcılardan oluşan ve “bağlayıcı olmayan sistem” adı verilen sistem ile serbest tüketicilerden oluşur. Bu sistemde, elektrik ikili anlaşmalar ile alınıp satılır. Şebekeye erişim, sistem ve enterkonnektör kullanımını kapsayacak şekilde belirlenen, düzenlemeye tabi iki kısımlı bir tarife üzerinden gerçekleşir.

Dengeleme Piyasası

Piyasa işletmecisi dengeleme sistemini işletir. Burada kamu ya da bağımsız sözleşmeler kapsamında olmayan elektrik enerjisi, burada alınıp satılır ve fiyatlar arz ve talep tarafından belirlenir. Hem SEP’in ticari temsilcisinden, hem de bağımsız üreticilerden teklifler alınır. Yedek kapasiteye ihtiyaç duyulduğunda ve bağımsız üreticiler bu ihtiyacı doğrudan karşılayamadığında, SEP , kamu sistemi (serbest olmayan tüketiciler) adına bağımsız üreticilerden fazla kapasite satın alabilir.

Yük Dağıtımı

REN, liyakat sırasına [merit order] göre yapılacak merkezi yük dağıtımından sorumludur. Bağımsız sistemdekiler de dahil, 10 MVA üzerinde olan ve şebekeye bağlı olan bütün üreticilere yük dağıtımı yapılabilir. REN ayrıca uzlaştırmadan da sorumludur.


[1] Bu konuda faydalı kaynaklar: http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/portugal.html#elec,

http://europa.eu.int/comm/energy/en/elec_single_market/implementation/implpt00.pdf.

[2] http://www.worldenergy.org/wec-geis/ publications/default/tech_papers/18th_Congress/downloads/ds/ds16/ds16_9.pdf

[3] Serbest tüketiciler, yıllık tüketimleri 9 GWh üzerinde olan tüketicilerdir.